Dolar Yükselirse Yatırım Fonları Nasıl Etkilenir?

Doların Yatırım Fonlarına Etkisi

Döviz kurlarındaki değişimler, yatırım fonlarının performansını doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak doların yükselmesi, her yatırım fonunun değer kazanacağı anlamına gelmez. Kur hareketinin etkisi; fonun portföyünde hangi varlıkların bulunduğuna, bu varlıkların hangi para biriminde fiyatlandığına, portföy içindeki ağırlıklarına ve varsa kur riskine karşı uygulanan stratejilere göre değişebilir.

Özellikle yabancı hisse senetleri, yabancı borçlanma araçları, kıymetli madenler ve yabancı varlıklara yatırım yapan fonlarda kur etkisi daha belirgin olabilir. Bununla birlikte, doğrudan yabancı para cinsinden varlık taşımayan fonlar da portföylerindeki şirketlerin ihracat gelirleri, ithalat maliyetleri, finansman giderleri ve kârlılık beklentileri üzerinden kur hareketlerinden dolaylı olarak etkilenebilir.

Peki, dolar yükselirse yatırım fonları nasıl etkilenir? Kur hareketinin fon fiyatına hangi kanallardan yansıyabileceğini ve bir fonun dolar hareketlerine karşı duyarlılığının nasıl incelenebileceğini birlikte ele alalım.

Dolar Yükselirse Yatırım Fonları Neden Etkilenir?

Yatırım fonlarının birim pay fiyatı, fon portföyündeki varlıkların değerleri ile fonun alacak ve borçları dikkate alınarak hesaplanan fon toplam değerinden hareketle belirlenir. SPK'nın açıklamasına göre fon toplam değeri, portföy değerine fonun alacaklarının eklenmesi ve borçlarının düşülmesiyle hesaplanır; ardından fon toplam değeri dolaşımdaki katılma payı sayısına bölünerek birim pay fiyatına ulaşılır.

Fon portföyünde yabancı para cinsinden fiyatlanan varlıklar bulunuyorsa, bu varlıkların Türk lirası karşılığı döviz kurundaki değişimlerden etkilenebilir. Örneğin, yabancı bir varlığın dolar cinsinden fiyatı değişmezken dolar/TL yükselirse, söz konusu varlığın Türk lirası karşılığı artabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunur: Doların yükselmesi tek başına fonun değer kazanacağı anlamına gelmez.

Çünkü fonun yatırım yaptığı varlığın kendi fiyatı da aynı dönemde değişebilir. Örneğin, yabancı bir hisse senedinin fiyatı dolar bazında gerilerken dolar/TL yükseliyorsa, kurdaki artış hisse fiyatındaki düşüşün etkisini azaltabilir ancak bu düşüşü tamamen telafi etmeyebilir. Bu nedenle fon performansını değerlendirirken hem kur hareketinin hem de portföydeki varlıkların kendi performansının birlikte incelenmesi gerekir.
 

Dolar Yükselirse Hangi Yatırım Fonları Daha Fazla Etkilenebilir?

Bir fonun dolar hareketlerine duyarlılığı, portföyündeki yabancı para cinsinden veya döviz fiyatlarıyla ilişkili varlıkların türüne ve ağırlığına göre değişebilir.

Kur hareketlerinden daha doğrudan etkilenebilecek fonlar arasında şunlar bulunabilir:

• Yabancı hisse senedi fonları:
  Örnek Fonlar: AFA - Ak Portföy Amerika Yabancı Hisse Senedi Fonu, YAY - Yapı Kredi Portföy Yabancı Teknoloji Sektörü Hisse Senedi Fonu, TMG - İş Portföy Yabancı Hisse Senedi Fonu
• Yabancı borçlanma araçları fonları:
  Örnek Fonlar: TDG - İş Portföy Yabancı Borçlanma Araçları Fonu, TLE - Aura Portföy Yabancı Borçlanma Araçları Fonu
• Yabancı fon sepeti fonları:
  Örnek Fonlar: AES - Ak Portföy Petrol Yabancı BYF Fon Sepeti Fonu, HOY - HSBC Portföy Yabancı BYF Fon Sepeti Fonu, TGE - İş Portföy Emtia Yabancı BYF Fon Sepeti Fonu
• Altın ve gümüş gibi kıymetli madenlere yatırım yapan fonlar:
  Örnek Fonlar: AFO - Ak Portföy Altın Fonu, DBA - Deniz Portföy Altın Fonu, MJG - Aktif Portföy Gümüş Fon Sepeti Fonu
• Eurobond ve diğer yabancı para cinsinden borçlanma araçlarına yatırım yapan fonlar:
  Örnek Fonlar: DBH - Deniz Portföy Eurobond (Döviz) Borçlanma Araçları Fonu, AKE - Ak Portföy Eurobond (Amerikan Doları) Borçlanma Araçları Fonu, GPA - Garanti Portföy Eurobond Borçlanma Araçları (Döviz) Fonu
• Yabancı varlık içeren değişken fonlar:
  Örnek Fonlar: YLO - Yapı Kredi Portföy Elektrikli Araçlar Değişken Fon, RPM - Rota Portföy İlaç ve Medikal Teknolojileri Değişken Fon, IJC - İş Portföy Yarı İletken Teknolojileri Değişken Fon
• Yabancı borsa yatırım fonlarına yatırım yapan fonlar:
  Örnek Fonlar: TFF - TEB Portföy Amerika Teknoloji Yabancı BYF Fon Sepeti Fonu, YTD - Yapı Kredi Portföy Yabancı Fon Sepeti Fonu, MOZ - Emaa Blue Portföy Mozaik Serbest Fon

Ancak bir fonun adında “yabancı” ifadesinin bulunması, tek başına fonun dolar hareketlerine ne ölçüde duyarlı olduğunu göstermez. Fonun yatırım stratejisi, portföy dağılımı ve yabancı para cinsinden varlıkların toplam portföy içindeki ağırlığı birlikte incelenmelidir.

Yabancı Hisse Senedi Fonlarında Dolar Etkisi Nasıl Çalışır?

Yabancı hisse senedi fonlarında iki temel unsur öne çıkar: Hisse senedinin kendi performansı ve döviz kuru.

Örneğin bir fonun ABD borsalarında işlem gören şirketlerin hisselerine yatırım yaptığını düşünelim. Bu hisselerin dolar bazındaki fiyatı yükselirken dolar/TL de artıyorsa, her iki hareket de fonun Türk lirası bazındaki değerini destekleyebilir.

Bunun tersi de mümkündür. Hisse senetleri dolar bazında değer kaybederken dolar/TL yükseliyorsa, kurdaki artış hisse senetlerindeki düşüşün TL bazındaki etkisini azaltabilir. Ancak hisse fiyatındaki gerileme daha güçlü olursa fonun TL bazındaki değeri yine düşebilir.

Dolayısıyla yabancı hisse senedi fonlarında yalnızca dolar kurundaki değişime bakmak yeterli değildir. Fonun hangi ülkelere ve şirketlere yatırım yaptığı, bu varlıkların performansı ve portföydeki ağırlıkları da değerlendirilmelidir.

Altın ve Gümüş Fonları Dolar Yükselince Nasıl Etkilenir?

Altın ve gümüş gibi kıymetli madenlerin uluslararası piyasalardaki fiyatları ağırlıklı olarak dolar cinsinden takip edilir. Bu nedenle TL cinsinden fiyatlanan kıymetli maden fonlarının performansında hem ilgili madenin uluslararası fiyatı hem de dolar/TL hareketi etkili olabilir.

Örneğin ons altın fiyatı sabit kalırken dolar/TL yükselirse, altının Türk lirası karşılığı artabilir. Ancak ons altın ve dolar/TL aynı dönemde farklı yönlerde hareket ederse, bu iki etkinin birbirini kısmen dengelemesi de mümkündür.

Bu nedenle “Dolar yükselirse altın fonu kesin yükselir” şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru olmaz. Altın veya gümüş fonlarının performansını değerlendirirken ilgili kıymetli madenin fiyat hareketi ile dolar/TL değişiminin birlikte incelenmesi gerekir.

Eurobond Fonlarında Doların Etkisi Nasıl Görülür?

Eurobond fonları, portföylerinde yabancı para cinsinden borçlanma araçlarına yer verebildikleri için döviz hareketlerinden etkilenebilir. Dolar/TL'deki yükseliş, portföydeki dolar cinsinden varlıkların Türk lirası karşılığını artırabilir.

Bununla birlikte Eurobond fonlarının performansı yalnızca kur hareketine bağlı değildir. Portföyde bulunan tahvillerin fiyatları, faiz oranlarındaki değişimler, ihraççıların kredi riskleri ve piyasa koşulları da fonun değerini etkileyebilir.

Bu nedenle dolar yükselirken bir Eurobond fonunun performansını değerlendirirken yalnızca kurdaki değişime değil, portföydeki borçlanma araçlarının fiyat hareketlerine ve fonun yatırım stratejisine de bakılmalıdır.

Dolar Yükselirken Yerli Hisse Fonları da Etkilenebilir mi?

Döviz etkisi yalnızca portföyünde doğrudan yabancı para cinsinden varlık bulunan fonlarla sınırlı değildir. Yerli hisse senedi fonları gibi TL cinsinden işlem gören varlıklara yatırım yapan fonlar da portföylerindeki şirketler üzerinden kur hareketlerinden dolaylı olarak etkilenebilir.

Dolar/TL'deki değişimler şirketlerin:

• İthalat maliyetlerini,
• İhracat gelirlerini,
• Üretim giderlerini,
• Finansman maliyetlerini,
• Satış hacmini,
• Kârlılık ve nakit akışı beklentilerini

etkileyebilir.

Örneğin gelirlerinin önemli bölümünü yurt dışından elde eden bir şirket ile üretiminde yüksek oranda ithal girdi kullanan bir şirket, doların yükselmesinden aynı şekilde etkilenmeyebilir. Şirketlerin döviz cinsinden borçları, ihracat gelirleri, ithal girdi oranları ve fiyatlama gücü de kur hareketlerinin şirket üzerindeki etkisini değiştirebilir.

Bu şirketlerin hisselerine yatırım yapan fonların performansı da dolaylı olarak kur hareketlerinden etkilenebilir.

Fonun Kur Riskinden Korunması Getiriyi Nasıl Değiştirir?

Bazı yatırım fonlarında döviz kuru hareketlerinden kaynaklanabilecek riskleri yönetmek amacıyla türev araçlardan yararlanılabilir. Fonun yatırım stratejisine bağlı olarak vadeli işlem, opsiyon veya swap gibi araçlar riskten korunma amacıyla kullanılabilir. KAP'taki fon bilgilerinde de bazı fonların portföylerinde kur riskinden korunma amacıyla türev işlemlere yer verilebildiği görülmektedir.

Bu tür işlemler fonun döviz hareketlerine olan duyarlılığını azaltabilir. Ancak riskten korunma işlemleri kur etkisini tamamen ortadan kaldırmak zorunda değildir. Ayrıca bu işlemlerin maliyetleri ve fonun yatırım stratejisi içerisindeki ağırlığı da dikkate alınmalıdır.

Dolayısıyla bir fonun dolar hareketlerinden ne ölçüde etkilendiğini anlamak için yalnızca portföyündeki yabancı varlıklara bakmak yeterli değildir. Fonun izahnamesi ve yatırım stratejisinde belirtilen riskten korunma yöntemleri de incelenmelidir.


Dolar Yükselirse Bir Fonun Performansı Nasıl İncelenmeli?

Bir fonun dolar/TL hareketlerine karşı duyarlılığını anlamak için birkaç temel başlık birlikte incelenebilir:

1. Yatırım stratejisi

Fonun hangi varlıklara yatırım yaptığı ve yatırım stratejisinin hangi sınırlar içerisinde uygulandığı incelenmelidir.

2. Güncel portföy dağılımı

Fonun portföyünde yabancı para cinsinden veya döviz fiyatlarıyla ilişkili varlıkların bulunup bulunmadığı ve bunların toplam portföy içerisindeki ağırlığı önemlidir.

3. Dayanak varlıkların performansı

Kur yükselirken fonun yatırım yaptığı yabancı hisse, tahvil, kıymetli maden veya diğer varlıkların fiyatlarının nasıl değiştiğine bakılmalıdır.

4. Kur riskine karşı uygulanan stratejiler

Fonun kur hareketlerine karşı riskten korunma işlemleri uygulayıp uygulamadığı ve bu işlemlerin fonun stratejisindeki yeri incelenmelidir.

5. Katılma payının işlem para birimi

Katılma payının Türk lirası, dolar veya başka bir para birimi üzerinden işlem görmesi ile fon portföyündeki varlıkların hangi para biriminde fiyatlandığı aynı konu değildir. Bu iki unsur ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Dolar Yükselirse Yatırım Fonları Kesin Yükselir mi?

Hayır. Dolar/TL'deki yükseliş, yabancı para cinsinden varlık taşıyan fonların TL bazındaki değerini destekleyebilir ancak bu durum fonun kesin olarak yükseleceği anlamına gelmez.

Fonun yatırım yaptığı varlıkların fiyatı aynı dönemde düşebilir, kur riskini sınırlamaya yönelik işlemler uygulanabilir veya portföydeki yabancı para cinsinden varlıkların ağırlığı düşük olabilir.

Aynı şekilde doların gerilemesi de yabancı varlık içeren bir fonun mutlaka değer kaybedeceği anlamına gelmez. Dayanak varlıkların fiyatındaki yükseliş, kurdaki düşüşün etkisini kısmen veya tamamen dengeleyebilir.

Dolar Hareketlerini Değerlendirirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Dolar/TL'deki hareketlerin yatırım fonları üzerindeki etkisi, fonun portföy yapısına ve yatırım stratejisine göre değişir. Yabancı hisse senetleri, yabancı borçlanma araçları, kıymetli madenler ve diğer dövizle bağlantılı varlıklara yatırım yapan fonlarda kur etkisi daha doğrudan görülebilir.

Bunun yanında, doğrudan yabancı para cinsinden varlık taşımayan fonlar da portföylerindeki şirketlerin ihracat gelirleri, ithalat maliyetleri, finansman giderleri ve kârlılık beklentileri üzerinden kur hareketlerinden dolaylı olarak etkilenebilir.

Bu nedenle “dolar yükselirse yatırım fonları nasıl etkilenir?” sorusunun tek bir yanıtı bulunmaz. Fonun portföyündeki varlıklar, bu varlıkların performansı, dövizle olan ilişkisi ve varsa riskten korunma stratejileri birlikte değerlendirilmelidir.

Dolar hareketini tek başına takip etmek yerine, fonun portföyünde hangi varlıkların bulunduğunu ve kur değişiminin bu varlıkları hangi kanaldan etkileyebileceğini anlamak, fon performansını daha doğru yorumlamaya yardımcı olabilir.